Kestanenin Ekolojik İstekleri

İklim İstekleri

Kestanenin meyvelerini olgunlaştırabilmesi için çiçek açımından hasada kadar günlük sıcaklık toplamının 2000-2300 C olması gerekmektedir. Kestane kışın –30 C’ye kadar dayanabilmektedir. Ancak ilkbaharın geç ve sonbaharın ilk donlarına karşı hassastır. Kestane yazın yüksek sıcaklıklardan değil, yağışsız geçen mevsimlerde kuraklıktan etkilenir. Kestanelerin kış soğuklama ihtiyaçları orta düzeyde olmakla birlikte bunlarla ilgili kesin rakamlar belirlenmiş değildir. Yüksek sıcaklığa dayanıklı, kuraklığa hassastır. Yıllık yağış 600 mm’den az ise sulama ile takviye edilmelidir. Kestane yıllık yağış toplamı 600-1200 mm olan yerlerde susuz yetişebilir. Bu nedenle yağış, kestane yetiştiriciliği için önemlidir. Çiçeklenme döneminde yağan yağışlar meyve tutumunu olumsuz etkiler.

 Toprak İstekleri

Kestane kazık köklü bir bitkidir. Bahçe kurulması düşünülen yerin toprağının gevşek yapılı ve derin olması gerekmektedir. Potasyumca zengin topraklar tercih edilmelidir. Ağır, killi, su geçirgenliği az olan topraklar tercih edilmemelidir. Genellikle bu tip topraklarda mürekkep hastalığına yakalanması kolaylaşır. Bu yönden topraktaki kireç miktarından çok, yeteri kadar ve kolayca alınabilir potasyumun önemi bulunmaktadır. Toprak Ph’ının 5,5-6 civarında olması istenir.

 Kestanenin Çoğaltılması

Daldırma, çeliklerle köklendirme yöntemleri kullanılsa da en çok uygulanan ve en güvenilir yöntem aşılı fidan ile üretimdir.

 Anaçları:

Anaçlarda aranacak başlıca nitelikler; çeşitlerle iyi uyuşma, çevre koşullarına, kuraklığa ve hastalığa dayanıklı olmalarıdır. Kestanelerde anaç-kalem yönünden en iyi uyuşma aynı türe giren bireyler arasında olmaktadır. Bu nedenle de yalnızca uyuşma dikkate alınırsa çeşitlerimiz için en uygun anaçların yine kendi kestane tiplerimiz arasından seçilebileceği görülür. Ancak genel olarak Avrupa kestanelerinin mürekkep hastalığına hassas oldukları da bilinmektedir. Avrupa ülkelerinde mürekkep hastalığına dayanıklı, yerli kültür çeşitleriyle uyuşabilen bazı melez tipler geliştirilmiştir. Ancak bunların çeşitlerimizle uyuşma dereceleri bilinmemektedir.

Çöğür anacı olarak kullanılacak anaçlar şu özellikleri taşımalıdır:

  • Tohumları yüksek çimlenme gücünde olmalıdır.
  • Çöğürlerdeki gelişim mütecaniz (eşit) ve kuvvetli olmalı, birinci büyüme yılının sonunda aşılanabilecek olgunluğa ulaşmalıdır.

 Diğer kullanılan anaçlar maravel ve marigouledir. Bu anaçlardan alınan çelikler köklendirilip üzerine kültür çeşitleri aşılanır.

Fidan Üretimi

Kestane tohumlarının yüksek bir çimlenme gücüne erişebilmeleri için nemli bir ortamda 0-4 oC’de 3 aylık bir katlamaya tabi tutulmaları gerekir. Bunun sonucunda % 90 oranında bir çimlenme gösterir. Tohumlar katlanmadan önce mantari hastalıklara karşı ilaçlanmalıdır.

Katlamadan çıkan tohumlar 70-80 cm sıra arasında mesafede ve 30 cm sıra üzerine ekilir. Ekildikten sonra üzerlerine 8-10 cm harçlı toprak koymak çimlenme oranını artırmaktadır.Tohumların ekimi esnasında sürmüş olan kazık kök ucunu kesmek saçak kök yapmasını sağlar.

Tohum ekiminden sonra çöğürlere sulama, gübreleme, çapalama vb. işlemler yapılarak çöğürlerin düzenli olarak gelişmesi sağlanır.

Aşılamada mutlaka sürgün göz aşısı tercih edilmelidir. Kestanelere sürgün göz aşısı yapılırken şu hususlara dikkat edilmelidir. Bunlar:

  • İyi çeşitlerin hastalıksız ağaçlarından ilkbaharda tomurcuklar kabarmadan önce (mart ayı) alınan aşı kalemleri nemli perlit veya temiz kum içerisinde buzdolabında (2-3 oC) saklanmalıdır.
  • Aşılar, anaçların yapraklanmasından sonra ve soğuk tehlikesi geçip havaların kısmen ısındığı zaman (mayısın 1. veya 2. haftaları) yapılmalıdır.
  • Önceden alınıp saklanan aşı kalemlerinden alınan durgun gözlerle (genellikle T yöntemi ile) göz aşısı yapılır.
  • Aşı tamamlandıktan sonra anaçtaki sürgünlerden biri hariç diğerleri kesilir. Aşı sürmeye başladıktan sonra bu da kesilir.
  • Aşılı fidanlara sulama, gübreleme, çapalama vb. bakım işlemleri yapılır.

Genellikle sonbaharda sökülen fidanlar hemen yerlerine dikilir. Mümkün olduğunca dikim işlemini ilkbahara bırakmamak daha uygun olur.

Kestane Bahçesi Kurulması

Arazi Hazırlığı

Bahçe yeri seçiminde iki nokta dikkate alınmalıdır. Bunlar toprak ve yerdir. Toprağın geçirgen, havalanır ve derin olması gerekir. Ağır topraklar çok tehlikelidir. Soğuğun toplandığı çukur vadiler de kestane yetiştiriciliği için tehlike arz etmektedir. Bahçeler denizden en az 400 m yüksekliklerde kurulmalıdır.

Fidan Dikimi

Normal bir tozlaşma, döllenme ve meyve tutumu için çiçeklenme zamanı birbirine uyan en az iki çeşit uygun aralıklarla dikilmelidir. Bunun için her 3. sıranın 3. ağacı tozlayıcı

Yeni bahçe tesis ederken 7x7 m, 8x8 m dikim mesafeleri tercih edilmelidir. Dikim esnasında dikim çukuruna 150-200 g kompoze gübre ve üzerine ahır güresi verilmelidir. Dikim çukuru 40-50 cm genişlik ve derinliğinde olmalıdır.

Kestanenin Yıllık Bakım İşleri

Toprak İşlemesi

Toprak işlemesinin toprak neminin korunmasından yabancı ot kontrolüne kadar birçok faydası vardır. Toprak işlemesi yapılmadığı takdirde nemin muhafazası için malçlama yapılmalıdır. Malçlama materyali olarak saman vb. materyaller kullanılmalıdır. İlk 4-5 yıl ağaç dibine taç iz düşümüne gelebilecek şekilde ve 3- 4 cm kalınlığında malçlama yapılmalıdır.

 

Malçlama, toprağın üzerine doğal veya sentetik herhangi bir materyalin serilmesidir.

Malçlama;

Toprak sıcaklığını düzenlemek,

Toprak yüzeyinde olabilecek buharlaşmayı azaltmak,

Kök çevresinde bitki büyümesine uygun olacak şekilde muhafaza etmek,

Yabancı otları kontrol altında tutmak amacıyla yapılır.

 

Ağaç kabukları ve yongaları, hızar tozu, yaprak, sap, saman, ot, parçalanmış mısır sapları, posa ve gübre organik malçlarıdır.

Taş, kum, çakıl, kül, toz, toprak inorganik malçlardır.

Kağıt, plastik örtü, plastik parçaları, plastik köpük, alüminyum tabaka, asfalt ve petrol eriyikleri sentetik malçlardır.

 

İdeal malç;
Ucuz ve kolay uygulanmalı,

Yerinde tutunabilmeli,

Toprakta buharlaşmayı azaltmalı,

Suyun toprakta hızlı süzülmesine izin vermeli,

Bir düzen içinde toprak sıcaklığını ayarlamalıdır.